تبلیغات اینترنتیclose
پایگاه اطلاع رسانی مجتمع صنعتی پرورش کبک و قرقاول افتاب طلایی ابرکوه
   

 

   
 
 
مدیریت بستر در سالن های پرورش جوجه گوشتی  
از اصلی ترین عوامل موثر برای دستیابی به حداكثر تولید اقتصادی، مدیریت پارامترهای محیطی و بخصوص مدیریت یستر در سالن پرورش می باشد. چرا كه وجود بستر مناسب خود حكایت از مناسب بودن شرایط محیطی در سالن دارد. بطور كلی بستر به مخلوطی از فضولات دفعی طیور وكاه و كلش كه در در ابتدای دوره در سالن پرورش پخش شده، اطلاق می شود. هر دو عامل تهویه و وضعیت حرارتی سالن، از جمله فاكتورهای بحرانی هستند كه دائما باید توسط پرورش دهندگان كنترل شوند. به عنوان مثال اگر رطوبت سالن به دقت تحت نظارت قرار نگیرد، بستر موجود در سالن خیس شده و سطح لغرنده و چسبناكی را بوجود خواهد گرفت كه اصطلاحا Caked litterنامیده می شود. در چنین وضعیتی، بستر به سادگی از آب اشباع شده و به آب به حالت راكد در سالن می ایستد.

 


یكی چنین بستر مرطوبی عمدتا در سالنهایی كه از آبخوریهای فنجانی و قطره ای استفاده می كنند، دقیقا در نزدیكی محل آبخوری به وفور مشاهده می شود. لذا تعبیه شیارهای خروج آب در چنین محلهایی از مسائل مهم مدیریتی محسوب میشود. بهر حال اگر رطوبت بستر ، بیش از حد مجاز باشد شیوع بیماریهای باكتریایی و ایجاد یك محیط غیر بهداشتی پیامدی اجتناب ناپذیر خواهد بود و چه بسا كه بوی نامطبوع آمونیاك در سالن منتشر شده و یا عواقبی مانند تجمع حشرات موذی و وارد شدن جراحتی در نواحی كف پاها و تاولهای در سینه را به دنبال داشته باشد. نباید فراموش كرد كه تحت چنین وضعیتی، لاشه حاصل از این جوجه هایی، بازارپسندی و تقاضای كمی دارد. یك توصیه كاربردی در این زمینه اینست كه میانگین رطوبت بستر، همواره باید در دامنه 25 الی 35 درصد نگهداشته شود. بستر مناسب و عاری از بیماری را می توان مجددا در دوره پرورش آتی نیز مورد استفاده قرارداد. بطور كلی فاكتورهای متعددی در بوجود آوردن یك بستر خیس دخیل می باشند و با رعایت بعضی اصول و توصیه های كاربردی می توان راهكارهای مدیریتی مناسبی در بستر سالن، پیاده كرد.
هدف این مقاله بررسی جنبه های مختلف موجود در این زمینه و ارائه راهكارهای مناسب پیشگیری كننده از بروز آنها می باشد.
مدفوع خیس:
اسهال از جمله مواردی است كه تحت تاثیر عدم توازن موادمغذی جیره و یا ابتلا گله به عوامل عفونی دیده می شود . به عنوان مثال افزایش بیش از حد مجاز مواد معدنی مانند پتاسیم و سدیم و منیزیم و سولفور یا كلرور همواره باعث افزایش میزان مصرف آب در سالن و نتیجتاً باعث افزایش دفع فضولات به صورت آبكی می گردد. بهر حال در صورتی كه پرورش دهنده با خیسی بستر مواجه شود، در اولین فرصت باید محتوای سدیم و پتاسیم(نمك) جیره را اندازه گیری نمایید. نباید فراموش كرد كه ممكن است با وجود اینكه در بالانس جیره، درصد نمك در حد مجاز باشد، ولی مخلوط كردن جیره به درستی صورت نگیرد. مضاعفاُ اینكه آب مورد مصرف طیور نیز همواره از لحاظ غلظت یونها مهمی همانند میزان سدیم و منیزیم مورد آزمون قرار گیرد.
جیره های غذائی كه حاوی چربی نامطلوب یا چربی فاسد باشد، همیشه منجر به دفع مدفوع به صورت آبكی می شود. همچنین استفاده از تركیبات غذایی مانند گندم و جو و چاودار و كاساوا معمولا موارد مشابهی از خیسی بستر را متعاقب خواهد شد. بهر حال یكی از راهكارهای موجود برای كنترل خیسی بستر، استفاده و افزودن آنزیمهای تجاری در جیره هایی است كه برپایه گندم یا جو و چاودار فرموله می شوند
مواد غذایی كپك زده:
در صورتی كه از اقلام غذایی كپك زده در تغذیه جوجه های گوشتی استفاده شود، حضور مایكوتوسینها در چنین جیره ای، مطمئناً منجر به خیسی بستر خواهد گردید.
مایكو توكسینها از جمله عواملی هستند كه باعث اختلال در عمل سیستم گوارشی می گردند و قادرند كه صدمات جبران ناپذیری را به سیستم كلیوی جوجه های مبتلا وارد نمایند. مایكوتوكسینهای ochratoxin,oosporin,citrinin ازمعروفترین مایكو توكسینهایی هستند كه در بروز عفونتهای كلیوی و اختلال در سیستم كلیوی دخیل می باشند. بروز چنین اختلالاتی باعث افزایش بیش از حد مصرف آب شده و نتیجتاً عواقب بعدی مانند خیسی بستر را به دنبال خواهد داشت.
لذا برای پیشگیری از بروز چنین مواردی، استفاده از اقلام خوراكی تازه در فرمولاسیون جیره های طیور و همچنین مدیریت نگهداری آنها در سالن توصیه می گردد. تجهیزات و لوازمی كه با نگهداری و توزین و آسیاب مواد خوراكی در ارتباط هستند، باید به طور مستمر مورد بازبینی و ضدعفونی قرار گیرد. مواد غذائی كپك زده كه گاها در تجهیزات اینچنینی مدتها باقی می ماند به آسانی قادر به آلوده كردن مواد غذایی است كه در تماس با این تجهیزات هستند بنابراین هر نوع ماده خوراكی كپك زده باید از تماس با چنین لوازم و تجهیزاتی خارج گردد.
بیماریها:
شیوع بعضی از بیماریها، حاوی علائمی همانند خیسی بستر و مدفوع آبكی می گردد.
بطور كلی پاتوژنهای ایجاد كننده چنین بیماریهایی با دو مكانیسم فعالیت می كنند:
1- این پاتوژنها ممكن است به طور مستقیم باعث اختلال در عملكرد سیستم گوارشی شوند كه این حالت علائمی همانند بروز اسهال در گله را به همراه خواهد داشت.
2- دسته دیگری از پاتوژنها به طور غیر مستقیم باعث كاهش مصرف خوراك و افزایش مصرف آب شوند و نتیجتاً مدفوع آبكی می شود.
پاتوژنهائی مانند كوكسیدی ها از طریق مكانیسم اول مستقیما باعث آسیب سیستم گوارشی می گردند .برای كنترل بیماری كوكسیدیوز معمولا از راهكار افزودن تركیبات ضد كوكسیدیوز در جیره استفاده می شونند.
در صورت عدم موفقیت كنترل آلودگیهای ناشی از كوكسیدیوز در كالبد شكافی آثاری همچون نكروز روده ها دیده می شود و در سالن نیز خیسی بستر غیر قابل اجتناب می باشد از جمله عوامل عفونی باكتریایی دیگر اشریشیاكلی spirochaeter وcamphulobacter jejuni هستند كه از عوامل ایجاد كننده مدفوع آبكی هستند. بعلاوه چندین رده از ویروسها مانند رتروویروسها و آدنوویروسها با مكانیزمهای پیچیدهای باعث ایجاد اسهال می شوند. ویروسها عمدتاً مرتبط با عدم جذب مواد مغذی دارند.
كنترل شرایط مدیریتی و كاركرد تجهیزات سالن:
خیسی بستر تا حدودی با وضعیت محیطی سالن پرورش (دما و رطوبت) در ارتباط می باشد و این دو فاكتور نقش عمده ای در مصرف آب و كیفیت بستر سالن دارد به عنوان مثال اگر دمای سالن در حد بالائی باشد بی تردید باعث افزایش مصرف آب و نتیجتاًُ خیسی بستر می گردد. نبود یك سیستم مناسب آبخوری كه آب مناسبی را برای جوجه ها فراهم آورد همواره در ایجاد این معضل دخالت دارد.
فشار داخل لوله های آبخوری باید توسط صفحات نمایشگر به طور مرتب كنترل شود. سقفهای سالن پرورش باید عایقبندی شوند و سیستم تهویه باید قادر باشد تا مقدار كافی از هوا در داخل سالن جریان یابد.
جنس مواد تشكیل دهنده بستر:
چندین نكته فابل توجه در رابطه با جنس مواد متشكله بستر طیور وجود دارد كه از لحاظ مدیریتی نباید فراموش شود
از جمله اینكه همه مواد متشكله بستر كه در تماس مستقیم با جوجه ها در سالن می باشد باید غیر سمی و ترجیجاً جاذب رطوبت باشد و باعث آزاد شدن رطوبت از بستر به اتمسفر گردد. چنین موادی باید به سهولت قابل تهیه و خریداری شوند و قیمت آنها نیز نباید بیش از حد گران باشند.
خاك اره درجه یك از جمله موادی است كه در بسترهای سالنهای پرورش به وفور مشاهده می شود. باید دقت كرد كه از سایر مواد همچون پوسته برنج و از ضایعات شهرداری مانند تكه پارچه و تكه های مقوا نمی توان به عنوان مواد مناسب برای بستر اولیه استفاده كرد.
بهر حال جنس ماده مورد استفاده در بستر اولیه سالن می تواند یكی از جنبه های مدیریتی در جهت پیشگیری خیسی آتی بستر باسد
نتیجه گیری:
نگهداری دما و رطوبت سالن پرورش در سطوح ثابت توصیه شده در هر روز هز اهمیت خاصی در سالن پرورش برخوردار است. از جنبه های مدیریتی موجود در رابطه از پیشگیری خیسی بستر می تواند به مدیریت فرمولاسیون جیره غذایی، كنترل وضعیت بهداشتی گله و اعمال تهویه مناسب در سالن و نهایتا كاربرد تركیبات مناسب در ایجاد بستر اولیه اشاره نمود